Арадерихский поэт Юсуп Магомедов
«Арадерихский поэт Юсуп Магомедов» на Яндекс.Фотках

Дир коч1ол мухъазул рехъалъ хъирщардун
Хъамун ун ратула цо-цо жугьаби…
                         (Ю.Мух1амадов)


Херлъидал кант1арасул кеч1

Огь маг1арулазул сог1аб махсаро,
Чан дун г1адинавдай къосинавуна
"Швелеб я швелареб лъалареб алжан,
Щвараб кеп босун лъик1 г1умруялдаса "

Анищ г1емераб кьун, г1акълу дагьаб кьун
Вижи г1айиб гурин г1адамасулан.
Гьава г1емер кьурас, ях1 дагьаб кьурас,
Бокьанщинаб гьаби мунагьищилан.

Гьекъезе багьана – г1емераз гьекъей,
Бикъизе багьана – г1емераз бикъи.
Г1айиб гьелъухъ гьезде гьабулеб мехалъ
Гьоркьов хут1анани вохулев дие.

Дир иман-ях1алъул х1ал бихьулезе
Х1акъаб жаваб кьезе чехьалъ биччач1о
"К1иго рачелги къан" черх квегъизег1ан
Квелъ бахъун биччан тей бигьаяблъидал.

Жужах1алъур гъолел г1емерлъанаг1ан
Цоцай бикьун бух1и дагьлъилеб г1адин
Бакъвараб ц1улаца  ц1а  кинигинан
Дир мунагьаца гьеб гьелегьиларин.

Дирго г1олохъанлъи г1арац-меседалъ
Дунялалда даим гьабилеб г1адин,
Гьал машинабазги модабацаги
Унел сардал къоял къан кквелел г1адин.

Бицана ях1алъул – х1акъалъул дица
Цо т1езабизе жо дийго швезег1ан
Щун хадусалабги гьеб г1амал теч1о
Бикъулаго дунго къах1ан кквезег1ан.

Бихьуларелъубе гьеб т1ерхьарабго
Вихьулелъув дунго ч1езе бокьана
Т1адго кквеч1ев г1адан ц1огьор гурилан
Ц1одорго х1алт1ани х1акъ гьеч1еб г1адин.

Ругьунлъун ккезег1ан рогьо баччизе
Чвантица х1ал кьолеб х1акъаб батана
Ях1алъул нур рек1елъ свине гьабизе
Машинадул гвангъи гучаб батана.

Х1иллаялда ц1арги гъалат1илан лъун
Гъуршазде чан гьаби гьунарлъун ккана
Дида рах1ат х1алхьи бихьич1ел сонал
Ч1ун хут1аралилан       рехсола гьанже.

Бикъеялъе г1айиб гьакълиде гьабун
Гьакълий г1айибияб г1олохъанлъиян
Г1адамазда к1алги рекъезе гьабун
Ц1огьабазда х1алги рекъезе гьабун.

"Дие", "Дуе" щаян г1адамаз тедал
Дунялалъул гуреб ургъел гьабич1о
"Г1ак1а бахъизеян г1ел ваккич1елъул"
Какил г1уж ц1ехезе рег1ун хут1ич1о.

Абула "мук1урлъи-бихьинчилъи"-ян
Дунго гьелъий киг1ан кват1ананиги
Лъач1ого хут1ич1о "Аллагь вугев бак1"
Бихьич1ого гьеч1о бет1ер лъолеб бак1.

Харадуниб швараб бихьинчилъиялъ
Бихьиладай дида  доб рокъоб рекъел?
Дора ц1адираби ц1акъго дурусал
Анир дирал г1адин дол х1алт1иладай?

Г1елаан чвантил х1ал х1еж борхизеги
Х1алалаб гьеч1они къабуллъиладай?
"Бет1ер х1алт1арасул" х1еренал кверал
Х1ажул асвадалда  кинандай хъвалел?

Г1адада ккеларо Маккаялде ин
Базарган вахъунги нахъ вусунелъул
Дун "гьоболасул рукъ къач1ан ругьунав"
Бегьула Аллагьас анив тезеги.

Ва амма киг1анго кутакавгицин
Бергьун анив тарав инсан ватич1о
Аллагьас гьаб калам кирилъун хъвайги
Илбис къинабизе къуватги къейги.

       1991 сон

Тамахаб агьлу буго: – Авар мац1 бак1лъун бугин…


Лъараг1лъиялда ругел маг1арул росабалъги
Маг1арул мац1алъ хъвараб ц1алуларел дандч1вана.
Муг1рул лъарал цолъараб Сулахъ г1урул раг1алда
Маг1арул мах1 цолъич1ел г1емерлъулел рихьула.

Маг1арул ях1алдаса мах1румал гьеч1ониги
Рух1ияб тарбиялъулъ тохго хут1улел руго
Тохал ишал г1емерлъун г1адлу биххич1ониги
Г1адаллъиялъул цо ч1ил камурал г1емер руго.

Рахьдал мац1алда хъвараб ц1ализе лъаларилан
Ц1аруего г1адинан к1алги к1ич1ун к1алъала
Мег1ер бегараб мехалъ иман бегараб г1адин
Умумузул ирсалъе хилиплъарал ратула.

Кьурабалъе харич1ел хуриб бет1ун т1ин квинч1ел
Тамахаб аьлу буго: -Авар мац1 бак1лъун бугин
Улбуз жидей кинидахъ кеч1го ах1ич1еб г1адин
Рахьдал мац1алдехун гьез мугъ шайзедай рехулеб?

Миллат ц1ехараб мехалъ Аваравин абизе
Авар мац1 лъаларесул ихтиярго бугодай?
Ах1улгох1де балагьун берал риччуларесда
Умумузул къох1ехьей къадруяблъун кколадай?

Бечелъи шун ч1ух1н чи чанги ватизе вуго
Чорхолъ рит1и г1адинаб бут1адулъ ц1ик1к1ин бугищ?
Лъай-махщел камилавги киг1анги ватилаан
Умумузул ирс швеч1ев швалде шварав вук1унищ?

Адабияталъулги маданияталъулги
Устарзабазул маг1дан маг1аруллъи бук1инч1ищ?
Рахьдал мац1 бокьич1есе ват1ан бокьи щакаб жо
Элъул адаб танани талих1дай насиблъулеб?

Муг1рузул курмуздасан каркарун чвахун унел
Чабхил иццазул гугьар буго нилъер мац1алъул
Г1урччинаб ихалдаса рохарал х1анч1азулги
Х1еренлъи-х1асрат жубан буго нилъер мац1алъулъ.

Нилъ ургьирго угьараб улбузул х1ухьеллъидал
Кинидаго раг1араб маг1арул каламлъидал
Рахьдал мац1илан абун ц1арги лъун бугеблъидал
Бегьилищ адаб рехун эб лъаларилан ч1езе?

Рахьдал мац1алъ ц1алдолеб мац1 берцинаб х1инч1алъе
Ц1орол лъела кавуда пикру камилас бусен
Ц1иял харбазул чапар чодаса рещт1унелъул
Чурун квералгун ина кодой босизе данде.

Цох1о Мах1муд  х1алай г1ун г1ащикъ т1уваларелъул
Г1алих1ажихъ, Х1амзатихъ г1енеккизеги ккола
Рокъобгин годек1аниб гаргаралъе гуребги
Маданияталъеги  ярагьуна  нилъер  мац1

Ват1ан тун къват1ир ккараз къадруялда ц1унараб
Ц1уне вац маг1арулав маг1арул мац1ги ц1арги!
Метер хвезе батани жакъа хвезе х1адурав
Х1амзатил Расул мунгун гьеб мац1алъин к1алъалев.

       2002 сон

Щайдай г1едег1унеб г1адамасул рак1


Авалалъулабги  ахириябги
К1иго раг1ад буго нилъер г1умрудул
К1иябго раг1алда к1иго ц1улал чу
Чи гьоркьов теч1ого нилъ т1ад рек1унел
Цоялдаса рещт1ун цогиялда т1ад
Рек1инег1ан гьале гьабсаг1аталъ нилъ
К1иябго раг1алда к1иябго росу
Цогиялде унеб нухда гьанже нилъ.
Я цевехун вугев я хадув вугев
Ригьалъухъ балагьун лъазе рес гьеч1еб
– К1удияв г1езе ц1акъ кватулев вугин
Ургъел бук1арав дун г1ун ватарав хех.
Хасалил сардалги роол къоялги
Анкьалин кколаан ун ратарал хех
Лага к1удияб г1ей г1олебилан ккун
Г1акълу швезе анищ гьабун батич1о
Унел рач1унел жал къоялилан ккун
Къимат гьезул кквезе кант1ун ватич1о
Кидалго хвезеги хиял лъоларо
Хвезе унго вук1ин рак1 ч1ун лъаниги
Хут1араб г1мрудуй маг1на кьоларо
Къо анаг1ан гьелъухъ г1ащикълъаниги
Киналго нилъ руго дуниял бакьулъ
Г1умруялъул бакьулъ нилъ хут1иларо
Лъаг1алил моц1алги анкьил къоялги
Т1а-т1а росун шола нилъ русунаро
Дунял раг1алдеги сапаралъ унел
Анин раг1илелде русун ратула
Росо раг1алалде сапаралъ унел
Росогоги бахъун нухда рег1ула
Сапаралъул нухал хехго танаг1ан
Г1едег1улеб шайдай г1адамасул рак1
Г1едег1араб лъарал кици лъаниги
Балъаргъунеб шайдай цин кьураб г1умру
Хъил т1ураб нухдасан хъамун гурого
Гируларогодай машин бук1араб
Сухъмахъазда г1урал умумузул вас
Къосараб шай дуда г1ат1идаб шагьра
Бух1леб рукъ бук1ун ах1удги гурев
Ах1араб бодулъе кват1улев гурев
Г1едег1изавуна гьаб ракьалъул вас
Ракьулъан к1анц1ич1еб кьогьаб лъадаца
Ц1акъ рек1к1аб жо буго черхалъул гьава
Чабхил иццул гуреб лъингун рекъани
Бакъукье кенч1олеб ч1урканаб машин
Куйдузул рагъги х1ан х1улх1улун лъураб
Хвалил ругънал лъезе рагъда рук1инч1ел
Рец1ел босзе нахъа тушман вук1инч1ел
Бахъулареб г1узру чорхолъ бук1инч1ел
Ч1ег1ер ракьулъ лъуна бах1арал чурхдул
Т1ок1алъ руссунареб сапар бухьине
Бихьараб г1акъуба г1елариланищ
Г1орлъун гьезул рак1ал гьалдезаризе
Кьурулъ сухъмахъазда х1ет1е тарич1ел
Напсалдаса цебе намус ц1унарал
Умумузул лъимал шай г1едег1улел
Г1еч1еб шагьраялъул дозда бицине.

 


                 Маг1арулал руго г1ат1иракьалда

Маг1арулал руго г1ат1иракьалда
Маг1арул мац1алда жал к1алъаларел
Маг1арул иях1ги адабиятги
Адаб кквеч1ониги ч1аго хут1илин.

Маг1арулал руго г1ат1иракьалда
Кьурулъан бахъараб сухъмахъ бихьич1ел
К1алзул калам чарлъун кунеб квен чарлъун
Рат1лил мода гуреб мурад гьеч1ого.

Огь, багъилаб г1амал маг1арул иях1
Мун гьеч1еб чорхолъ рух1 г1ададисеб жо
Доб Ах1улгох1алде   "Ахульгойилан"
Гаргалаго унеб наслу лъвинебдай.

Нилъер иях1алъул х1ал бихьулаго
Иргадал рахъулел хъулбиги ругин
Г1урус мац1 лъалесе авар мац1 щаян
Ах1изе гьак1к1алел к1аалги ругин.

Нилъер иманалъул щулалъиялде
Щайт1абазул гьужум къот1улеб гьеч1ин
Ч1ужу ячарасе эбел щайилан
Щурщур баккизеги кват1изе гьеч1ин.

Нилъер г1акълуялъул къадру-асалда
Гьереси-демократ тенколев вугин
Гъоркьан т1асан къот1ун къо бахъанаг1ан
Къокълъулел ясазул гурдалги ругин.

Умумуца кьурал бусурман ц1арал
Г1уруслъизарулел лъималги ругин
Мага, Арсенилан, Алишкайилан
Гьел ралъаргъулезде рагъулел гьеч1ин.

Я дир диналъул вац, дир миллатцояв
Маг1арулав ватун ч1ух1ун гьеч1ищ мун?
Бах1арчияб тарих маданияб ирс
Умумуз тун батун вохун гьеч1ищ мун?

Чохьол т1алаб гьабун тураладай нилъ?
Г1акълу-лъай мукъсанаб наслу нахъе тун
Мохмохалъ жиндийго гьалмагълъиялъе
Гьолоч1ванг1ат1ал хинк1 г1адада квеч1о.

Г1асияб кьурулъан шагьранух лъезе
Лъараг1 авлахъ къот1ун канал бахъизе
Нилъер умумуца рахьдал мац1алда
Ц1одорал асарал г1адада хъвач1о.

Гьал бахьикъосарал къоял рач1индал
Къосинч1ого нилъер иман хут1изе.

2005 сон

Тоге маг1арулал миллат билизе.

Нилъер г1умруялъе гьаб г1урус калам
Кумекалъе бати нахъч1валев гуро
Миллат бат1иязда гьоркьоб кьолъунги
Лъай бокьаразухъе кьураб кверлъунги

Ккаралъуб бицине лъазабураб гьеб
Ккеч1елъуб бицунеб г1емер раг1ула
Гьадин халалъани хадусеб г1елалъ
Хабат1а бицунеб щибдай раг1ила.

Чвантица, хъулухъалъ ц1аралъуре ун
Ц1ар учузлъарал нилъ киредай щвела
Чохьол эбелелъул каранзул х1ухьлал
Х1урмат ц1унич1есда щибдай бихьила.

Г1олел-г1олез ц1аруй чиярги бицун
Чарлъана г1агараб маг1арул калам
Калассал лъуг1арал курсал лъуг1арал
Г1олеб бук1ун буго маг1арулазе.

"Папа" абич1ого "Дада" абуни
Данде вуссунарев инсул къадру щиб
"Понедельник" лъалел "Итни" лъаларел
Лъимал г1езарулев гьесул талих1 щиб.

Маг1арул ях1 рек1елъ чучич1еб мехалъ
Чияр мац1 бицунищ  миллат цоясе
Умумузул ц1ар-рецц  ц1унулеб мехалъ
Эзул ирсалъулищ адаб рехулеб.

Чохьол эбелалъул каранзул рахьгун
Кинида рук1адго рек1елъ чапараб
Чедгин ц1ам-пералъе "ц1акъалъухъ" хисун
Тоге маг1арулал миллат билизе!!!

1991 сон

Пер бахъизе унел  маг1арулазде

Цере-цере хъурщун хъирщардилаго
Бахъула маг1арул г1олохъабаз пер
Пинкьал рахъун руго огъохъатазда
Х1улун т1ут1ун руго т1аждал накаби.

Муг1рузул ц1умалин ц1ар лъурал васал
Ц1ума-гъудухъего рик1арулел куц
Росдал хурзал тохго толарел ясал
Дозул авлахъазда хъирщардулел куц.

Маг1арулал нилъго учузги гьарун
Уч-тюбеялде нуж т1ок1алъ хьвадуге
Ч1ах1ил бусеналда сардалги рогьун
Саг1диял лугбузе г1азабал кьоге.

Рилъинин т1ад руссун т1ад маг1арухъе
Умумузул магълъаз ах1улел ругин
Щай бах1арчиясе  бах1араб рух1-жан
Вижаралъуб ч1ахъен ч1унтизеги тун.

Кьурул кьват1елалъуй кьалбал риччараб
Кьер-мах1 хисулареб нак1к1ил гъвет1 доба
Цересел г1елазул г1ет1алъ лъалъарал
Г1урдаде руссарал хурзалги дора.

 

Перестройка

Вай дуда ц1ар ккаяб ц1и гьабун г1уц1и
Ц1огьорасе гуреб дунял кьолареб
Г1айнал малъалъ аяб демократия
Гьерсие гурого икъбал кколареб

Вай дуда ц1а ккаяб ц1и гьабун г1уц1и
Ч1унтизе гурого хъвай бук1ун гьеч1еб
Байтулман гьадинаб демократия
Гуккизе гурого гьунар г1олареб.

Вай мун г1оралъ аяб ц1и гьабун г1уц1и
Г1алхул хъархъазулъги хъачагъ ватулеб
Низам гьеч1еб гуреб базар лъугьинч1еб
Мун бегьулел чаг1и чанги ратана.

Гьанже зигардунин дун бергьинаро
Бач1араб гурелъул бачараблъидал
Иман-ях1 заг1ипал дагь рук1аницин
Бак1 гьезул г1амалалъ г1емераб ккуна.

Аллагьасул рокъой гьукъун гьеч1о дун
Къинабун щайт1ангун щукру гьабила
Дун какде ах1улеб баркатаб гьаракь
Г1арцул къваркъвариялъ бикъич1еб г1ела.

Дир рек1ел хиял.

Жах1дадул къорикье ккун, къец бан дунял гьабулез
"Гьа мун щай тох вугеван" толеб гьеч1о дий рах1ат.
Хварасул молол г1оркь ккун, хабат1е унелъуцин
Хвалил пикруялдаса ват1а гьавулев вуго.

Цересан паркъун унел, ч1ух1арал машинабаз,
"Ч1алг1аде щай биччалеб заманилан" ах1ула.
Дир ях1алде чан къарал чагъиргин тамахьоялъ
"Бихьинчиясда кодор жал рекъолин" къец ккола.

Унел гьал сардал къоял,сангарлъун ч1езарулес,
Ч1ух1дае кепалъего  квегъе абе дуниял.
Анир г1адин дораги, рук1иналда рак1 ч1араз
Анищ кканщинаб гьабун, щайт1ан ч1ух1изе гьабе.

Г1израил малаикас , сайгъат босун жив толес
Таманаб ххазе биччай дунялалъул хазина.
Жужах1алъул коронив , кеп-г1оркьалда вук1унес,
Кеп босейилан абе аб дунялалдасаги.

Жив вижарав Бет1ергьан бат1ияв вук1ин лъалес,
Бат1ияб х1илла ургъун х1улун рехе г1адамал.
Жидер напс инжит гьабун, ругьунлъарал чаг1аца,
Чилъи-ях1 бергьаразул, гурх1ел ц1ехоге абе.

– Цере аразул лъица, аниб рогьел бач1араб
Ахираталда мунагь бегьуларилан абун.
Дуниялалъул рокъоб лъица якъин гьабураб
Намус бац1ад бугони боц1и г1емер щолилан.

Щайзедай гаргадулел дунял дагьаб жо бугин,
Гьелъул раг1алдеги щун щивг1аги нахъ вуссарав.
Бицардула ахират абадияб бугилан,
Энире щайха унел щибго кодоб гьеч1ого.

-Дуниял хириязда хабар бицине лъала,
Херлъун черх нахълъаниги, нахъе балагьуларо.
Дунялалъул хиялаз хадур ц1ан унел рук1ун,
Хабал лах1ту бихьизе заманго батуларо.

Ц1огьорин рогьо бани квеш бук1унаресдайин,
Кидаго дунялалда жив вук1инилан кколеб.
Намус бац1ц1ад  ц1унарав ц1ук1айин кколесдайин,
Ц1орол гьундух вугев жив, живго телилан кколеб.

Намусалда х1инкъула Бичасдаса х1инкъарав,
Биччараб гьорчо г1адин , г1адамалъ хьвадуларо.
"Рек1индал Аллагь к1очон, рещт1арабго чу к1очон"
Рек1ей бокьараб гьабун ракьалда хьвадуларо.

К1алдиб   т1ок1г1ус   г1адинан, г1адамалъ рук1унаро,
Г1агарлъи ц1унулелъуб,  г1аданлъи к1очонаро.
Аллагь цо вук1иналъул, намус цо бук1иналъул
Лах1заталъцин каранда  пикру  гъапуллъуларо.

Киг1ан ц1акъ ях1алдаса , рух1 цебе гьабуниги
Гьеб чорхолъ ц1унун ч1езе, гьунар кьурав щив вугев?
Халикъас г1адамаллъун г1адада рижич1елъул,
Гьеб нилъелъго  ц1унизе, нилъго щай к1арчанлъулел.

Кинида рущун цоял, молода рущун цоял,
К1иязаго гьоркьор нилъ, ракьал сабаблъун кьалда.
Ч1агоялъ хварал руго , хваралъ ч1агоял руго,
Гьелъие маг1на кьолел кьерилал дагьлъун руго.

Соназул болъодул х1ок1- лъабкъого нахъа тана
Метералде т1амун тун , таманаб гъоркь хут1ана.
Херлъулев вугин дунан к1алалъ абич1ониги,
К1анц1ун т1аде рахъунел г1олохъабаз бицуна.

Цебе-цебе г1адинан компаниязде гурев,
Мавлидазде дун ах1ун , рач1араца бицуна.
Чияда ях1ал гъезе, гъира ц1акъав дун пакъир,
Дидего къо ккарабго къват1ивг1аги ч1вач1они…

Хабалъ ч1аголъуларес, ч1унтизе те ахират,
Ч1ух1дай ц1ар къвариг1арас къваркъвазаре туменал


Продолжение следует..

Поделиться в соц. сетях