Хъах1аросулъа Мах1мут1 щивали лъаларев чи ватиларо. Гьев маг1арулазул ц1ар раг1арав шаг1ир вугилан абун жаваб кьезе бокьарав ц1алдохъанасдагицин лъалеб батила нилъер росулъги. Амма гьесул биография ц1ехани, гьеб ч1ах1ияздагицин к1очон батилин ккола. Кин бугониги,нилъерго мунагьал чураяв Шигьабудинилги бицен гъорлъ батидал,лъолеб буго гьаб хабар росдал сайталда.

Магьдил Мух1амадил ахираб хабар

(Саг1ид Г1азизовасул “Мах1мудил гьудулзабазухъ” абураб т1ехьалдаса босараб ва Магьдил Мух1амадил васас Магьдицаги рит1ухъ гьабураб)

«- ГьитIинав чи инсуца дун щвезавуна мутагIиллъун ЧIикIаве. Цояб бер гурони гьечIониги канлъуе дир щибго мукъсанлъи букIинчIо цадахъ ругездаса. Инсуца дун мутагIилзабазда гьоркьов течIого гьоболасул бакIалда лъуна, бер гьечIев гьав лъималаз инжит гьавизе бегьулин хIинкъун.

ЧIахIияб гIелалъул мутагIилзабазда гьоркьор ругоан ХъахIабросулъа МахIмудги ГIалискандиги. МахIмудил гьениб букIана кIудияб къимат – цIалиялъе гьесул махщел букIиналъ…

ЧIикIасез ралаан гIемерал мавлидал, гьенире ахIулаан чIахIиял мутагIилзаби, гьениб щолаан гIорцIизегIан лъикIаб квенги. Гьав васасул лъикIаб гьаракь бугилан, МахIмудица чанго нухалъ мавлидалде цадахъ вачун вукIана дунги. Дирги гьесулги гьудуллъиги цоцаздехун рокьиги гьитIинго бижун букIана, амма гьев ЧIикIаса цоги рахъалде ана хеккого,

дунилан абуни гьесухъ чIалгIаразда гьоркьов вукIана. Дир иш букIана Къуръан битIун цIализе лъазаби, ай махраж лъазаби – гIемераб жо инсуцаги тIалаб гьабулеб букIинчIелъул дидаса.

5-6-гIаги сон ун батилаан дида МахIмуд вихьичIого. Бакъ ине гIагарлъулеб заманаялъ дун рехъенги бачун къавуде щолев вукIана. РикIкIадасанго рихьана цадахъ рачIунел кIиго бихьинчи – иш ккана Лъанлъари колода. АскIоре щвараб мехалъ дида МахIмуд лъана, гьесда дунги лъаларищха беццав. Гьесда цадахъ вукIарав вугоан гьесулго вацгIал ХIамза. Цо гIакаги цо басиги рехъалъа тIад руссинчIелъул хадур рахъун рукIанила, гьедин терелел чагIи кканила дур къавудеги. Дир вохиялъе гIурхъи букIинчIо. Хата-масан рехъенги парахат гьабун, дица цо кьарияб бурутI хъуна, ХIамзаца цIа бакизе гIамал гьабуна ва цIеде хьаг бахинабуна. Цадахъго бурутIги хьагинибе ккезабун, дица ургьимесги чурун бацIцIад гьабуна метералде букIине къасиго белъинабун тезе. Гьан хисун релъине хьагинире разе рукIине гьаруна хIерчч цIун гIатIахинкIалги. МахIмудицайин абуни, гьеб магIишаталда дунги ХIамзаги рукIаго, жиндиего рацIцIа-ракъалъи гьабуна, тIаса бахъун реетIел кIутIана, хьитал-щватаби къачIана, кIигойищ-лъабгойищали какги бана. Квен цебе бахъизегIан гьев нижеде регIичIо. Кванан хадуб ниж лъугьана нижерго харбиде.

МахIмудица дида гьикъана ЧIикIаб кидайин тараб, цIалиялъул щиб ккарабин, гьанже къасд щиб бугебилан. Гьесги бицана живго щварал бакIазул, дандчIваралбатIи-батIиял гIадамазул, магIарулазул цо-цо цIакъго некIсиял гIадатазул ва гьезул яшав-магIишаталъул. Эмен лъугьун вугила хъизанги гьабун, ХъахIабросдае дибирлъиги гьабун росулъ чIайилан. Жив вугила дунял бихьизе, бакI-бакIалде щвезе бокьулев чи – щибдила гьабилеб хъваралдаса рорчIизе нилъеда кIоларелъул. ЛъикI ккана гьанив мун вати, нижин абуни сваканги рукIана ракъунги рукIана – гьадигIан рикIкIаде щвезе къасдги букIинчIо. Гьанже дуцаги бицеха щиб хиял бугебали. Гьаб рехъен лъил, хъизан-рукъалде вуссине къасд гьечIебищ, эбел-инсуца щиб тIалаб цебе лъолеб бугеб? – ан.
Дицаги бицанила рехъенги нижго бетIергьанаб бугила, цIакъ дагьал жал гурони чидарги гьанир гьоркьор гьечIилан. КечI ахIиялъулги кечI гьабиялъулги цо рагIицин бицинчIила, – Гьеб мехалъ гьеб пиша букIунги батиларила, хадуб нахъа гъугъаданила МахIмудил цIар мугIрузда. Рогьалилъ рахъун анила МахIмудги ХIанзаги, жиндие кIудияб баркалаги кьун. Дол хIайваназулги щиб ккарабали дида рагIичIо. Хадуб рагIана МахIмуд ХъахIабросдае дибирлъи гьабулев вугилан. Гьебго заманалда гьес хъизанги гьабун буго. ГIиял рехъадаса нахъе ине рес гьечIев дида хабарги щиб рагIилеб букIараб доб мехалъ, кидаго гIалахалдаго гIалахалда вугев чиясда?

Дие хъизан гьабун хадуб ккуна инсуца багьаги кьун вехь, диеги рес щвана гIадамалги лъазе, дунялги бихьизе…

Щибаб соналъ ихдал, хур бекьиялде байбихьизегIан цебе, тIолабго магIаруллъиги ахIун байрамал тIоритIулаан Игьали майданалда; гьенире рачIунаан рагъизаризе гьабиги, рекеризе тIамизе чуялги, хIатта кочIохъаби, гугарухъаби, рекерухъаби – гьениса камураб жо букIунароан. 1904 сон букIанин ккола тIоцебе Гьеб байрамалде дун ккараб мех. Гьенирго ругоан игьелдерил кочIохъаби ГIадулхан, КаримхIажияв, ГIаращил ГIумар – гIемерал цоги бакIаздаса рачIаралги: Гьарадерихъа Шиябутдинги, ХъахIабросулъа МахIмудги доб рахъалда чIун жидерго харбида ругоан. Дида рагIун букIинчIо МахIмудица я кечI гьабулин, я кечI ахIулин абулеб. Чуял тIамун хадуб байбихьана унго-унгояб байрамалде: цо къокъа букIана кIудияб горги гьабун гьаби рагъизе тIамулел, абулеб букIана рагъизе тIамизе рачIарал бугъби ругилан, киназулго гъира букIани кочIохъабазул къецазухъ балагьизе. КIиго чIужуялъ баччун бачIана кIиго кIудияб таргьинибе бараб бакъвараб рак. ГIолохъабаз кварицаги бухьун хадуб цIан бачIана саламатаб чIалуги, тIад гIодор чIезе хIажалъаниян. Бакана цIа, гьенибго дакIулъана басрияб чагурги рагIалда цIурмал рухьараб жергъенги.

Магъущас ахIунго ахIун лъазабуна кочIое къец базе бокьарав чи цевегIанкъаян, бергьарасе лъикIаб сайгъатги бугилан. ЦIаялда сверухъе гор гьабун ракIарана. ЯчIун кIиго чIужуялъ байбихьана, цIаялде ккун жергъенги хIадур гьабун ахIизе. Гьез ахIулеб букIана талихI къосараб рокьул кечI. Гьездаса хадуб кечI ахIизе цониги чIужу цее къачIо – гьезие Хунзахъа хIакимас (цIар ракIалда гьечIо) – сайигъатилан цо жема-къемараб жо кьуна, чахтIазе ххамищ букIараб яги кIазалищ рукIаралали. Магъущас ирга гьабуна кочIохъабазул. Гьезда гьоркьов цогIаги вукIинчIо херав, ригь арав – киналго рукIана гьанжего-гьанже михъ-мегеж бацIцIад гьабурал гIолохъаби.

Щибав кечI ахIарасда цIехолеб букIана бакъанги рагIабиги лъилин, гьевго чиясул цоги хъварабжо щиб бугебилан. Жидерго бакъан бугел гьенир ратана ГIадулханги КаримхIажиявги. ЦIакъ берцинго кечI ахIана Шиябудиница. Гьеб букIана МахIмудил «КъватIиб росулъе сапар» абураб кечI. КечI лъица гьабурабин цIехедал, Шиябудиница МахIмуд вихьизавуна гьас гьабураб бугилан. МахIмуд цевегIан ахIана, гьесие цо чанго суал кьуна ва гьарана цо цIияб жо дуцагоги ахIеян. МахIмудица инкар гьабичIо: кIутIун жергъенгун цо чанго рагIи абуна – элги БакьайчIиса ЧIанкIал ругилан абуна. Киналго разилъун сайигъат Шиябутдиние кьуна – эбги тIад чIухIабиги рараб чодул чIолорхъи.

Жакъа лъана дида МахIмудица кечI ахIулеблъиги гьеб гьабизе гьесул гьунар букIинги.
Байрам лъугIун хадуб, дица гьоболлъухъе ахIана МахIмудги Шиябудинги. Дирго рукъалъул агьлуялъулгун гьел дандчIвазе бокьун букIинги лъазабун.

Дир инсуда лъалев вугоан МахIмудил эменги цоги-цоги ХъахIабросулъа гIадамалги. Гьоболлъи ана аваданго, махсаро-хочIалда. Дицаги инсуцаги кин гьараниги, гьалбал сордо базе чIечIо: хинаб гьава бугила, сордоги моцI бугеб гвангъараб бугила, рокъобги цо-цо къваригIел камуларила, баркалайила нужее, сахлъиялда хутIагийила…

Дица гьел росу тезегIан тIоритIана: Шиябудин квараниса Гьарадерихъе, МахIмудги – квегIиса ХъахIабросулъе…

МухIамадица хабар чIезе тана, добго хIелеко ахIдезе къасдалда бугила, кьижизеги бегьулила гьанже. Метер къасиги вачIине къотIиги гьабун дун ана.

– Сордо лъикI!

– Радал лъикI!

Дида МахIмуд гIемер вихьулев чи вукIинчIоян абулаан Магьдилас, амма гIемер бицунеб рагIулаан гьудул-гьалмагъзабаз, ХъахIабросулъе щварал росуцоязгиян бицине лъугьана хадусеб сордоялъ МухIамад Беццас бицараб жиндаго ракIалда хутIахъе.

Лъимер гьабулеб гьечIилан чIужуги йиччан, росулъ гьабулеб букIараб дибирлъиги рехун тун, гьев ун вуго Бекьилъе будунлъун, гьениб мадрасалда лъималазда Къуръанги малъулеб букIун буго, эбелги досул Бекьилъайилан абулаан. Нижер игьел руго пихъидалъун яшав гьабун ругьунаб халкъ, дир инсуца боцIи хьихьун гьабулеб букIана бетIербахъи: гIи-цIани, бакъвараб гьанал къулагIаби ричулаан Хунзахъ базаралда, даран гьабулаан гьенир хъаладухъ чIарал гIурусазулгунги. Цо-кIиго нухалъ МахIмудги дандчIван вукIана Хунзахъ, гьудулзабазухъе щвезе вачIанилан. Гьеб, Бекьилъ будунлъун вугеб мехалъ байбихьана киназго МахIмудил шигIрабазул бицине. Санайил ихдал гьев чанго соналъ гIолохъабигун цадахъ батагъалдеги хьвадун вуго, гьениса дагьа-макъабниги гIарацги щолеб букIун батиларищха. Цо берталъ дандчIварай ЦIатIанихъа Жамилатин абурай гIаданги ячун, Бекьилъа вахъун ЦIатIанихъ чIун вуго чанго соналъ. Гьениса гIолохъабигун цадахъ гьев гIемер хьвадун вуго Бакуялдеги цоги бакIаздеги гIарац гьабизе. Муил рос хун хадуб гьев тIад вуссун вуго Бекьилъе. Гьейги разияй йикIун йиго гьасие ячIине, амма бечедаб, чIухIараб кьибил букIиналъ квалквал гьабун буго. Гьелда хадув вугел соназ МахIмудица цо чанго магIарул росулъ дибирлъиги гьабун буго, амма цо лъагIалидаса цIикIкIун гьев чIараб бакI рагIичIо: жамагIатал зигардулел рукIун руго гьев рокъовеян абун багьанабиги ратун, Бекьилъе ваккаризе хьвадулев вукIиндал.

МахIмуд вукIана киназдаго лъалев, рагIарав махсарочиги, гьев вугеб бакIалда камулароан аваданлъиги релъиги. Бокьулаан гьесие кечI-бакъанги кьурди-хъатги. КочIое махщел букIаниги, гьаракь борхатаб букIинчIо гьесул, гьединго батила, дандчIванщинахъе гьес дихъе ахIеян кучIдул кьолел рукIаралги. Аргъванив дибирлъун вукIаго, гьев гIемер дандчIвалаан дунгун, ва бижун букIана унго-унгояб гьудуллъи. Гьеле гьенив вукIадгойин (1914 сон) ДОС Муи ГIашилтIе хъамун йикIарай. Гьев тIад вуссун вачIараб мехалъ, херал жамагIатчагIаз хIукму гьабун буго МахIмуд дибирлъиялдаса рехизе.

ГIолохъабаз херазул хIукму МахIмудида бицун буго. Гьесги велъулаго абун буго цIакъ битIараб хIукму гьабун бугилан, ва жамагIаталъе цебе как балаго гьитIинаб вагIзаги гьабун буго: гьал къоял ругила цIакъ хириял къоял, тIоцебесеб рукугIалде аралъуб тIаде рорхичIого кIикъоялда анцIго къулгьу цIалейила, анцI-анцI нухалъ кIиябго къулъагIузубиги цIалейила, гьез гIемер мунагьал чурилин бугилан. ГIодоб нодо чIван жамагIатги тун, МахIмуд гьавугьинан нахъе ун вуго. ЛъикIалан заман араб мехалъ жамагIаталъул ахIи-хIур бахъун буго: цоял семун руго, цоял релъун руго…
Муиги ячIинчIого Жамилатихъе тIад вуссинеги нечон, сабаб тIагIун хутIарав чи МахIмуд уна рагъде унеб полкалде къадилъун, анцIгогIаги соналъ гIумруги гьитIин гьабун (гьев гьавун вуго 1870 соналъ – 1886 с. перепись, 30 абилеб соналъ риччарал тIахьазда кьун буго 1882 сон), кIикъогоялдаса тIаде санал рарал полкалде хъвалел рукIинчIелъул. Полкалде хъвазавизеги гьесие кIудияб кумек гьабун буго Хунзахъа гьудул-гьалмагъзабаз. Пача тIаса рехизегIан (1917 соналъ) дун вукIана дирго гIи-цIаниги хьихьун, амма хабар гIемерлъун букIана, рукIана цо-цоял къиямасеб къо чIезе хутIарал сонал рикIкIунелги… МахIмудилги дирги бухьен букIинчIо, гьев полкалде аралдаса. Пача рехун хадуб, армияги биххун буго. Рагъдаса нахъе рачIине байбихьун буго полказ лъилгIаги ихтиярги гьечIого. Гьебго 1917 соналъ полкгун цадахъ Шураве тIадвуссун вуго МахIмудги. Заман букIана хIабургъараб: киназего къваригIун букIана тIадчилъи. Нажмудиница гIуцIулел рукIана рагъуе ярагьунездасан къокъаби. Дол большевиказул рачIчIалилан цIар щваралги ралагьун чIун рукIинчIо – гьезги сияхIал гьарулел рукIана мискинаб агьлуялъул рахъ кколезул. ЦохIо нижер Игьалибцин букIана лъабго-ункъо кьер батIи-батIияб дуниял бокьаразул. Дун инсуца гьезул цонигиязда гьоркьове къазе виччачIо – гьеб бугеб бералдасаги батIалъизе бокьун батичIони, дурго боцIиги хьихьун нахъегIан чIаян буюрана. ЦIакъ дагьаб гурони боцIуе кваназе жо букIунарел ганчIил-чIинхил мугIрул руго нижер. Гьеб соналъ къотIи гьабун букIана чIикIасезул Таяхъ магIарде рехъен бачине ва цо рехъен гьезулги, багьа хIисабалда хьихьизе. Кумекалъе кIиго вехьги вачун дун гьенив вукIана тIубараб рииялъ.

КIиго хIамида ункъо къулагIиги лъун эбел-инсухъе щвезеян вачIунев дида росу рагIалда дандчIварав цо игьалисес бицана жакъа бакъаникак базе ХъахIабросулъа МахIмудги вачIун вукIанилан. Дир рохалие гIурхъи букIинчIо. Хъизаналда лъазабуна хьаг цIун гьанги тIамейин, лъикIаб квенги хIадур гьабейин, къаси нилъехъе гьобол вачIинев вугилан. Дунго вилълъана росулъе гьев валагьизе. МахIмуд ватана росдал дибирасул бакIалда. Мажгиталда маркIачIул какги бан, дунги МахIмудги дир бакIалде рилълъана. Гьенир рачIун ругоан ЧIикIаса дир гьалбалги, Хасбулатил Дациги, СултIанмухIамал… (цIар кIочон буго). (Талгиялда данде чIварав ЧIикIаса херав чияс бицана гьев цадахъ вукIарав вукIун вугила дов асирлъуде ккаралъуб немцаз кIиябго берги бахъун тарав ХIусенил кIудияв вац). Таяхъалда гьезулги букIун буго боцIи.

Гьалбадерилгун хъваш-баш гьабун хадуб, МахIмуд дир хаба-чIабаралъе вачIаян жиндаго аскIове ахIун ана дир инсуца. Эбел-эменги, яцги гьесухъ гIенеккун рихьизе Хасбулатил Дацил рекIее гIолеб букIинчIо: гьерсал рицунев ватула гьеван ахIана чанго нухалъ. Кибго киназго къадру-къимат гьабун ругьунав МахIмудие гьеб къагIида бокьулареблъи лъалеб букIарав дица гьабулеб маслихIат Дацие къабуллъулеб букIинчIо: гьардухъанин, саяхъин къабихIал рагIаби Дацица абидал МахIмудил канлъи босана: – Дун щивали бихьизе къватIире рахъинегIан чIа, гьаб гьоболлъул рокъоб гъалмагъир гьабичIогоян – МахIмудица абуралъги гьесие асар гьабичIо. ВачIун инсуца хабарги бицун дагьалъ гIодор руссана. ЧIикIасез цадахъ бачIун бугоан кIиго шиша гIаракъиялъулги, гъоркьгоги гьел гьекъонги ругоан. Киназго гьекъолеб букIана, амма МахIмудица гьекъезе инкар гьабуна, рагъда лъукъаралдаса дие гьеб бегьулеб гьечIилан. ЧIикIасезе гьеб рекIее гIечIо, цо-цо рагIаби рехулел рукIана МахIмудил адресалда. Кванан лъугIараб мехалъ, Магьдилас абун буго МахIмудида дугIа гьабеян. Гьесги жаваб кьун буго жинца мехтарал чагIазе дугIа гьабуларилан. КечIниги ахIе, мун шагIирги рагIулин велъун вуго Даци. Гъалмагъар бокьичIев МахIмуд тIаде вахъун вуго, ва Магьдиласе баркалаги кьун ине лъугьун вуго – жинца дибирасе рагIи кьун букIанила вачIине, гъове инила – гьал гIолохъабазе дур рукъги къварид гьабичIогоян.

– Ав шагIир гуревги цIумахIавги вукIун вугилан – Дацица абигун МахIмуд гьесда цевегIан вачIана, ва жиндирго гIаврат чIанкIа гьабун, тахида гIодов чIарав Дацил магIарзул къалазда цебе басандизабуна: цIе махIищ бугеб дегIен махIищ бугебали сунтIизе кьолеб бугилан…
Цо лахIзаталъ рокъоб сас къотIи лъугьана. Дица МахIмуд рокъоса къватIиве вехъерхъана ва мунго унеб бакIалде аян валагьизавуна. Гьесда хадув вахъарав Дациги дица рокъове жаниве вачана. МахIмудида дандеги Дацида дандеги дун вукIана гIемерго къуват бугев чи. Дихъаго гьел бигьаго чIезарун бажариялъги вукIана дун вохун. Даци сасунев вукIинчIо: чIужугIаданалъецин гьабизе къабихIаб жоги жиндие гьабун, гьадав щивали-кивали дица тезе гьечIилан, гьес жиндирго чахъматаманча лъалиниса бахъана ва хъатикь ккун гьанкIезабуна. Дица гьеб гьесухъа бахъана, ва рагьухъе бугеб рукъалъул нуцIихъа къватIибе балагьизабун чвархъизабуна. Гьеб букIана хIаранисан цIолеб тайпа, дие бокьун букIана гьеб чIобого гьабизе, цIидасан гьеб цIезеги мех къваригIунелъул. Танчил гьаркьихъе рортун рачIарал мадугьалзабаз ахIи бахъинабуна болъода цеве рехун чIварав чи вугилан. Канлъи гьабидал лъана гьев МахIмуд вукIин. Гъоркье херги бан, тIад паласги тIамун, тIокъода гъоркь бусенги гьабун вегизавуна нижецап гьев бидул хIориниса нахъеги вачун. КIиго къо бана МахIмудица лъукъаралдаса дир бакIалда. Гула щун букIана ботIролъ, къватIибе бачIараб бакI букIинчIо, гьев кIалъалевги вукIинчIо. Дол ЧIикIаса гьалбалги доб сордоялъго ун ратана. Херал чагIаз маслихIат гьабуна гьев ХъахIабросулъе щвезавизе, маслихIаталъе чагIиги ритIизе цадахъ. ГIолохъабаз гьев молода лъун восана ХъахIабросдал гIорхъоде щвезегIан, гьенисан росулъе восун ана данде рачIарал ХъахIабросдал гIолохъабаз. ГIемерисезул хьул букIана ругъунги сахлъилин МахIмудги вахъинилан, амма рокъове щун лъабабилеб къоялъ гьес абадиялъего берал къанщана. Гьесул инсуца, Анасил МухIамадица, абунин рагIана гьадин гIадада хвараб РухI Аллагьас цоги бижун батиларилан, гьев гIодунги гьечIо васасда хадув.

МахIмуд хвараблъи лъайдал, гьесда хадуб къулгьуялъе букIаян, инсуца босун кьарияб оц битIун букIана ХъахIабросулъе, амма Анасилас гьеб къабул гьабун гьечIоан. Инсуца сверухъе ругел росабалъа дибирзаби ва маслихIаталъе гьунар бугел чагIи ракIарана ва ХъахIабросулъе ана, кодоб-хъатикь жогун. Гьенире инегIан дун Къуръаналда кверги лъун гьедизе тIамуна гьеб дица ургъун гьабураб иш гурилан, хатIаялдалъун ккараб бугилан. ХъахIабросдал жамагIаталда цеве эменги гьедизе тIамун вуго, ва гьесги гьарун буго жидергун тушманлъи гьабугеян.

МаслихIатчагIазул хIукмуялда рекъон, нижеца дияталъе (бидухъ рецIел) кьуна 12 бетIер гIи-цIаназулги цо гIачIарги, лъабго сон бараб басиги, – доб къулгьуялъе битIун букIараб оцги инсуца Анасиласе хIалал гьабун тун бугоан. Рокъове дир эмен вачIана цIакъ вохун, васго гIадав сахав чи вугоанила МахIмудил эменги, гIемерго дагIба-рагIи гьабичIого тIасаги лъугьанила, тушманлъи букIине гьечIилан лъазеги гьабунила. Гьелдалъун дие судги къотIичIила, гьанивеги дун кканила мунго гIадин колхозалде рехичIого боцIи-мулк пасат гьабунилан. НужедагIаги гьересиги бицун мунагь тIаде босизе дие щай – бокьани божа, бокьичIони божуге. Вассалам».

Гьесул харбихъ гIенеккун цоги кIиго-лъабгоялги рукIана гIодорчIун. Туснахъазул гIадат буго жидерго лъугьа-бахъинал цоцазе рицунеб – щибха гьабилеб тIаде рахан нуцIагун жанир тIамун ругел чагIаз?

Дица гьесда ракIалде щвезабуна:

МухIамад, дуца абун букIана нахъа лъанила гьел чIикIасез МахIмудиде щай «гьужум» гьабулеб букIарабалиян. Бокьилаан гьебги бицани:

Дида доб сордоялъ гьезул хIалихьатаб гIамал лъан букIарабани, дица гьел тункуд гьарулаго рачахъилаан, лъачIо, гьанже гьелъул бицун тIубазе жоги гьечIо. Дов Хасбулатил Дацийилан абулев вукIана хунутав (чIужу хун хутIарав чи). Гьесие бокьун букIана дир яц Х-т ячине, амма дир эбел-эмен рази рукIинчIо гъоркь лъималги ругеб бакIалде, тIадежоялъеги чияр росулъе яс кьезе (гьейги росасдаса ятIалъарай йикIана).

Гьединго гьей ячине къеркьолев вукIана Игьалиса С-й, кьварун вакъварав мискинчи, тIаде жоялъеги мацIихъанги хIалихьатги. Росу рагIалда дандчIварав гьесда чIикIасез цIехон буго Магьдилав къавуда ватичIин рокъове щвараб-щвечIеб лъалищилан. Ас щванилан жаваб гьабидал, Хасбулатил Дацица гьикъун буго досул яц росасе инчIейищ яги рокъогойищ йигеян? С-ца абун буго гьезул ХъахIабросулъа МахIмудилгун иш бугилан рагIанин, инехъин ятилинхаян. Ццидаца понцIорав гьев жеги понцIон вуго МахIмудги цадахъ вачун Магьдилав рокъове вачIараб мехалъ. Гьекъараб гIаракъиялъги гьабун батиларищха цIа гьалаглъизе, гьесул гIадлу гьечIеб кIалалъ бачана диде гьаб балагь».
Цо-цояз абула гьев Ч1ик1аса Дацица ч1ванин, ва Магьдилас гьоболасул г1айиб т1аде босанин. Х1акъикъат Аллагасда лъала.

Поделиться в соц. сетях